Een rantsoen kan op papier perfect in balans zijn en toch onvoldoende resultaat opleveren in de stal. Dat klinkt tegenstrijdig, maar het komt vaker voor dan veel melkveehouders denken. Tijdens het mengen, voeren en opnemen door de koe ontstaan kleine afwijkingen die na verloop van tijd grote gevolgen kunnen hebben voor melkproductie, pensgezondheid en voerefficiëntie.
Juist daarom is een rantsoencheck geen momentopname, maar een praktisch hulpmiddel om te controleren wat uw koeien daadwerkelijk opnemen.
Waarom een berekend rantsoen niet altijd hetzelfde is als het gevoerde rantsoen
Een rantsoenberekening gaat uit van vaste uitgangswaarden. In de praktijk verandert er echter voortdurend iets.
Denk aan:
- wisselende droge-stofgehaltes van ruwvoer;
- variatie tussen kuilen;
- onnauwkeurigheden tijdens het mengen;
- selectie van voer aan het voerhek;
- veranderingen in de TMR gedurende de dag.
Daardoor kan het rantsoen dat de koe eet aanzienlijk verschillen van het rantsoen dat oorspronkelijk is samengesteld. Vaak wordt dat pas zichtbaar wanneer de prestaties teruglopen.
Signalen dat een rantsoencheck zinvol is
Twijfelt u of het rantsoen nog optimaal functioneert? Dan kunnen deze signalen aanleiding zijn voor een controle:
- een lagere melkproductie zonder duidelijke oorzaak;
- schommelingen in melkvet of melkeiwit;
- verminderde herkauwactiviteit;
- wisselend mestbeeld;
- selectiegedrag aan het voerhek;
- een oplopende voerkost zonder betere prestaties;
- verschillen tussen groepen koeien.
Een rantsoencheck brengt objectief in kaart waar de afwijkingen ontstaan.
Wat onderzoekt een rantsoencheck?
Bij een rantsoencheck wordt niet alleen gekeken naar de berekende samenstelling, maar juist naar het gemengde rantsoen zoals het bij de koe terechtkomt. Het monster wordt geanalyseerd op verschillende parameters die samen een compleet beeld geven van de voederkwaliteit.
Onder andere worden bepaald:
| Droge stof | Oplosbaar ruw eiwit (%RE) |
| pH | Ruw vet (hydr) |
| Azijnzuur | Ruwe celstof |
| Melkzuur | Suiker |
| Ruwe as | Zetmeel |
| VCOS (%OS) | Neutral Detergent Fibre |
| NH3-fractie (%RE) | NDF verteerbaarheid (%NDF) |
| Nitraat | Acid Detergent Fibre |
| Ruw eiwit | Acid Detergent Lignin |
| Ruw eiwit totaal |
Deze combinatie van analyses laat zien hoe stabiel, verteerbaar en uitgebalanceerd het rantsoen daadwerkelijk is.
Waarom meten aan het voerhek?
Een laboratoriumanalyse van afzonderlijke grondstoffen geeft veel informatie, maar vertelt niet altijd wat de koe uiteindelijk eet. Door een monster van de gemengde TMR aan het voerhek te analyseren, wordt zichtbaar:
- of het rantsoen homogeen gemengd is;
- of koeien kunnen selecteren;
- of de berekende voederwaarde overeenkomt met de praktijk;
- waar eventuele verliezen of afwijkingen ontstaan.
Juist deze praktijkmeting maakt een rantsoencheck zo waardevol.
Van analyse naar praktisch advies
Een analyse is pas nuttig wanneer de resultaten leiden tot concrete verbeteringen. Daarom bespreekt Jodoco iedere rantsoencheck persoonlijk. Afhankelijk van de uitkomsten kunnen onder andere de volgende zaken worden bijgestuurd:
- samenstelling van het rantsoen;
- mengvolgorde;
- droge-stofcorrecties;
- structuurvoorziening;
- benutting van eiwit en energie;
- conservering van ruwvoer;
- voermanagement.
Het doel is niet om zoveel mogelijk aan te passen, maar juist om met gerichte optimalisaties meer uit hetzelfde voer te halen.
Wanneer is een rantsoencheck interessant?
Een rantsoencheck is onder meer interessant:
- na het openen van een nieuwe kuil;
- bij veranderingen in melkproductie;
- tijdens rantsoenwisselingen;
- wanneer voerkosten stijgen;
- bij problemen met pensgezondheid;
- als onderdeel van een periodieke bedrijfscontrole.
Door tijdig te meten kunnen kleine afwijkingen vaak worden opgelost voordat ze grote gevolgen hebben.
Een goed rantsoen begint met een goede berekening, maar eindigt daar niet.
De praktijk bepaalt uiteindelijk wat de koe werkelijk opneemt. Een rantsoencheck geeft inzicht in dat verschil en helpt om onderbouwde keuzes te maken op basis van meetgegevens in plaats van aannames.
Wilt u weten of uw gevoerde rantsoen nog overeenkomt met de berekende samenstelling? De specialisten van Jodoco voeren graag een rantsoencheck uit en vertalen de resultaten naar praktische adviezen waarmee u direct aan de slag kunt.
Nederland
Mark van den Ende
E-mail: mark.vandenende@jodoco.com
Telefoon: +31 (0)646 60 36 36
België
Olivier Geerts
E-mail: olivier.geerts@jodoco.com
Telefoon: +32 (0)476 44 50 83
