Zodra de temperatuur stijgt, verandert ook het gedrag van melkkoeien. Ze eten minder, drinken meer, zoeken verkoeling en besteden minder tijd aan herkauwen. Dat lijkt misschien een logische reactie op warm weer, maar de gevolgen voor de melkproductie kunnen aanzienlijk zijn.
De grootste uitdaging zit niet alleen in de hitte zelf, maar vooral in de dalende voeropname. Minder droge stof opnemen betekent minder energie, een hogere belasting van de stofwisseling en een grotere kans op pensverstoringen. Wie daar niet tijdig op inspeelt, ziet de gevolgen vaak terug in melkproductie, vruchtbaarheid en diergezondheid.
Een doordachte combinatie van stalmanagement, rantsoenoptimalisatie en gerichte voedingsondersteuning helpt om deze effecten zoveel mogelijk te beperken.
Wanneer spreken we van hittestress?
Melkkoeien produceren veel lichaamswarmte, onder andere door de fermentatie in de pens. Bij hoge temperaturen wordt het steeds moeilijker om die warmte af te voeren.
Binnen de sector wordt hiervoor vaak de Temperature Humidity Index (THI) gebruikt. Globaal geldt:
- THI vanaf 68: eerste tekenen van hittestress bij hoogproductieve melkkoeien.
- THI boven 72: duidelijke daling van voeropname en melkproductie mogelijk.
- THI boven 78: ernstige hittestress met verhoogde gezondheidsrisico’s.
Niet alleen de temperatuur speelt een rol. Ook luchtvochtigheid, zoninstraling, ventilatie en windsnelheid bepalen hoe zwaar koeien belast worden.
Herken de eerste signalen
Veel melkveehouders merken hittestress pas wanneer de melkproductie terugloopt. Dan is de schade vaak al begonnen.
Let daarom op vroege signalen zoals:
- een hogere ademhalingsfrequentie;
- minder herkauwactiviteit;
- lagere droge-stofopname;
- meer waterverbruik;
- koeien die blijven staan in plaats van liggen;
- dalend melkvet of melkeiwit;
- verminderde activiteit.
Juist deze subtiele veranderingen geven aan dat het rantsoen en de omgeving extra aandacht vragen.
Waarom de pens onder druk komt te staan
Wanneer koeien minder eten, verandert ook het fermentatieproces in de pens. Vaak gaan dieren grotere porties opnemen tijdens koelere momenten van de dag. Dat verhoogt de belasting van de pens en vergroot het risico op schommelingen in de pens-pH.
Daarom draait hittestress niet alleen om temperatuur, maar ook om het behouden van een stabiele penswerking. Een goed uitgebalanceerd rantsoen helpt om:
- de voeropname op peil te houden;
- pensfermentatie te ondersteunen;
- energie efficiënter te benutten;
- melkproductie zo stabiel mogelijk te houden.
Management blijft de eerste stap
Voordat voedingssupplementen worden ingezet, begint hittestressbestrijding altijd bij goed management. Denk daarbij aan:
- voldoende ventilatie;
- schaduw op weidepercelen;
- onbeperkte toegang tot schoon drinkwater;
- voeren tijdens koelere momenten van de dag;
- regelmatig aanschuiven van het voer;
- het beperken van broei in het rantsoen.
Deze maatregelen vormen de basis waarop voedingsstrategieën kunnen voortbouwen.
De rol van voeding tijdens warme periodes
Een dalende voeropname vraagt om een rantsoen dat efficiënt wordt benut. Daarbij spelen verschillende factoren een rol:
Ruval® ondersteunt de pens
Ruval® is een vloeibaar eiwitsupplement dat helpt om de pensfermentatie te ondersteunen en de benutting van voedingsstoffen te verbeteren. Dankzij het natuurlijke gehalte aan betaïne ondersteunt het bovendien de osmotische balans van cellen, wat vooral tijdens warme periodes interessant is.
Glycoboost ondersteunt de energiebalans
Rond afkalven of tijdens perioden met een lagere voeropname kan de energiebalans snel onder druk komen te staan. Glycoboost levert snel beschikbare energie en ondersteunt koeien in fases waarin het risico op een negatieve energiebalans of ketose toeneemt.
Acibet® TMR helpt broei voorkomen
Tijdens warme zomerdagen warmt een TMR-rantsoen sneller op. Hierdoor neemt de smakelijkheid af en eten koeien minder. Acibet® TMR helpt het rantsoen langer fris en stabiel te houden, waardoor de voeropname beter behouden blijft.
Waarom natuurlijke betaïne zoveel aandacht krijgt
Natuurlijke betaïne wordt al jaren toegepast binnen de diervoeding vanwege haar rol als osmoliet. Dat betekent dat betaïne cellen helpt hun waterbalans te reguleren wanneer dieren worden blootgesteld aan stressfactoren zoals hitte. Onder verschillende onderzoeksomstandigheden is daarnaast aangetoond dat natuurlijke betaïne kan bijdragen aan:
- een efficiëntere benutting van voedingsstoffen;
- ondersteuning van de pensfermentatie;
- behoud van droge-stofopname tijdens warme perioden;
- ondersteuning van melkproductie en melkcomponenten wanneer hittestress optreedt.
Het is geen vervanging voor goed management, maar wel een waardevolle aanvulling binnen een bredere strategie.
Praktische checklist voor warme dagen
Controleer tijdens zomerse omstandigheden regelmatig:
- Is de wateropname voldoende?
- Blijft het voer fris gedurende de dag?
- Is er voldoende luchtbeweging in de stal?
- Blijft de herkauwactiviteit stabiel?
- Wordt het rantsoen meerdere keren per dag aangeschoven?
- Zijn er veranderingen zichtbaar in melkvet of melkeiwit?
- Door vroeg in te grijpen kunnen grotere productieverliezen vaak worden voorkomen.
Conclusie
Hittestress laat zich niet voorkomen, maar de gevolgen zijn wel degelijk te beperken.
Een combinatie van goed stalmanagement, een uitgebalanceerd rantsoen en gerichte voedingsondersteuning helpt melkkoeien om ook tijdens warme periodes gezond en productief te blijven.
Met oplossingen zoals Ruval®, Glycoboost en Acibet® TMR ondersteunt Jodoco melkveehouders bij het behouden van voeropname, pensgezondheid en rantsoenkwaliteit wanneer de omstandigheden daarom vragen.
Wilt u weten welke aanpak het beste aansluit bij uw bedrijf? De specialisten van Jodoco denken graag met u mee en adviseren op basis van uw rantsoen, productie en bedrijfsdoelstellingen.
